Çiftler genelde bir çift terapisinden ne beklerler?

Çiftler, görüşmeye ilk geldiklerinde bir uzmandan ne bekleyebileceklerini bilmeyebilirler. Görünen, uygulayıcıdan dengeli, eşitlikçi ve nesnel bir yaklaşım sergilemesi beklentisinde, deneyimlerini olabildiğince doğru aktarabilme ve anlaşılma istekleridir. Ayrıca bir otorite olarak gördükleri meslek uzmanının o güne dek tanımlayamadıkları bir sorunu tanımlayıp çözmesini bekleyebilirler. Yıllar içinde çiftlerle çalışma, bu beklentileri ve ötesini karşılayacak şekilde gelişti.

Gottman Çift Terapisi nedir?

Bu çalışma, yayın ve kullanım hakları Gottman Enstitüsü®’ne ait, teorisini, modellemesini ve uygulamasını hem kitleler üzerinde yapılan saha araştırmalarına, hem de klinik ve laboratuar ortamında gerçekleştirilen çalışma bulgularına dayandırmıştır. Araştırmalar üzerinden biliyoruz ki çift çalışmasında çatışma çözümüne odaklanmak etkisizdir. Eşler arası çatışmaların büyük çoğunluğu (%69 kadarı) kesin bir çözüme kavuşamaz. Bunun nedeni eşlerin bireysel farklılıkları üzerinden ilişkiye getirdikleri bambaşka mizaçlar, öncelikler, değerler ve edinimler olabilir. Bu yüzden çift çalışmaları çatışmalarda çözüme değil iletişimde kalmaya ve çatışmayı yönetebilmeye odaklandığında etkilidir. Bu enstitünün araştırmaları, ilişkilerinde uzun süreli uyum ve mutluluğu koruyabilmiş çiftlerin neleri farklı ve etkili yapabildiklerine yönelerek birlikteliklerde olumlu duygudurumu ve olumlu bakışı koruyan etkenleri incelemiştir. Hem görünütülü kayıtlar üzerinden etkileşim unsurlarını kodlayarak, hem bireylerin fizyolojik değerlerini ölçerek, hem de öznel değerlendirme ölçeklerini kullanarak mutlu çiftleri mutsuz olanlardan ayırdedici etkenleri belirlemişlerdir. Sonuçlarda uzun süreli ilişkilerini keyifle halen sürdürebilen çiftlerin genelde anlaşmazlıkları etkin bir şekilde ele aldıkları belirlenmiştir. Tarafların tartışmalarına yumuşak şekilde başlayabildikleri, konuşmalarında yıkıcı bazı söz ve davranışlardan kaçınabildikleri, diğerinde yarattıkları olumsuz etkiyi kabul ederek, duyguları önemsedikleri görülmüş. Çatışma sırasında olumlu duygulanımı koruyabilmek için onarma ve telafi girişimlerine yöneldikleri anlaşılmış. Ayrıca tarafları duygusal kopuşa sürükleyen ve birinin yoğun olarak yaşayabildiği yüksek fizyolojik uyarılma anlarında, kendilerini ve diğerini sakinleştirebildikleri, gerektiğinde ara vererek tartışmaya yeniden sakin şekilde devam edebildikleri görülmüş.

Güçlü İlişki Evi (GİE) Kuramı

Gottman Çift Terapisi® yaklaşımında kullanılan Güçlü İlişki Evi Kuramı® bu çalışmada geliştirilen kavramları ve değişim uygulamalarını anlamaya yardımcıdır. Güçlü İlişki Evi’nin ilk 3 düzeyi çiftin arkadaşlığının temel bileşenlerini tanımlar ve üstüne inşa edilen diğer katların temelini oluşturur. İlk düzey sevgi haritalarıdır. Bu düzey çiftin birbirini ne kadar iyi tanıdığı, birbirlerinin psikolojik dünyalarını, üzüntülerini, baskılarını, hayallerini, mutluluklarını ve endişelerini ne kadar iyi bildikleri ile ilgilidir. İkinci düzey ilgi ve beğeninin paylaşımıdır. Takdir ve beğeni ifadeleri, ilişkideki yakınlık ve saygının da bir görüntüsüdür. Üçüncü düzey çoğunlukla günlük yaşantıda, eşlerin birbirine yönelmesi üzerinedir. Bir partnerin diğerinin yaptığı hamleler karşısında ne yaptığı ya da yapmadığı bu düzeyi belirler. Biri diğerinin hamleleri karşısında ona yönelebilir, ondan uzaklaşabilir ya da tam karşı bir yönelme sergileyebilir. Burada yönelmeden kasıt, sözel ya da fiili olumlu bir bağ kurma girişimidir. Sohbet etmek, şakalaşmak, yakınlaşmak, destek olmak gibi gün içinde eşlerin birbirlerine yönelerek yaptıkları eylemler olumlu yönelmelerdir. Bu düzey aynı zamanda çiftin duygusal hesaplarındaki birikimi belirleyen ve bir sonraki üst düzey olan olumlu bakışı destekleyen bir düzeydir.

Olumlu bakış, ilişkide nasıl hissettiğinizle ilgilidir. Çatışma yönetimi sırasında olumlu duygulara sahip olmak ya da olumsuz etkiyi onarma girişimlerinin başarısında etkisi büyüktür. Şaşırtıcı şekilde GİE’nin ilk üç düzeyi Romantizm, Tutku ve İyi Bir Cinsel Yaşam için de temel oluşturur. Araştırmalar çiftlerin devam eden çatışmalarının içerdiği problemlerin %69’unun çözülemez olduğunu gösteriyor. Bu sonuç, eşlerin benliklerini, kişilik özelliklerini, ihtiyaçlarını ve yönelimlerini tanımlayan temel farklılıklardan ileri gelir.

GİE’nin çatışma yönetimi düzeyi ilişkilerde çatışmaların varlığını baştan ve doğal kabul eder ve yönetilebildiği ölçüde yapıcı ve ilerletici görür. İlişkide çatışmalar illa sorun çözmeye odaklı olmadan farklılıkları anlamaya, kabul etmeye yönelik diyalogda kalmayı hedeflediğinde eşlerin birbirlerini daha iyi sevebilmelerinin, farklılıkları taşıyabilmenin ve tutkuyu canlı tutmanın yolu açılmış olur.

Çözülebilen problemleri çözmek içinse beş yöntemin etkin kullanımı gerekir. Bunlar, yumuşak başlangıç, etkiyi kabul etme, sakinleşme, uzlaşabilme ve değiştiremeyeceklerini kabullenmektir. Hayalleri gerçekleştirme düzeyi eşlerin birbirleri ile hayallerini, değerlerini, özlemlerini ve hedeflerini açıklıkla konuşabilmelerini içerir ki ancak bu şekilde eşler kendilerinin hayalleri yanında eşlerinin hayallerini de sahiplenerek birlikte ortak anlam yaratma düzeyine çıkabilirler.

İlişki evinin bu çatı düzeyinde manevi değerler üzerinden bağ kurma ritüelleri, ortak hedefler, ortak değerler, rol paylaşımları ve ortak simgeler oluşur. Bu düzeyde eşler artık kendi bireysel kültür, miras, değer ve inançları üzerinden artık yeni bir çift ve aile kültürü oluşturma sürecine girerler. Artık yeni bir hikaye, yeni bir anlam yazımı başlamıştır. GİE’nin her iki yanındaki taşıyıcı sütunlar güven ve bağlılıktır. Güven, partnerlerin sadece kendi ilgi ve yararları için değil diğerinin de ilgi ve yararına hareket ettiklerinden emin olmaları durumunda gelişir. Birinin diğeri için ‘O beni de kolluyor ve beni destekler’ inancıdır. Bağlılık, partnerlerin yakın ya da uzak bir gelecekte hala birlikte olabileceklerine, yollarını birlikte yürüyebileceklerine ilişkin yüksek umut ve inanç ile birlikte plan yapabilme ve adanmışlıktır.

Gottman Çift Terapisi nasıl uygulanır?

Bu çalışma eşlerin birlikte katılımı ile gerçekleşen bir buçuk seans uzunluğunda blok seanslar ile başlarda daha sık, sonraları daha seyrek, yapılandırılmış görüşmelerle ilerler. İlk seanslar, eşlerin birlikte ve ayrı ayrı görüldüğü yoğun veri birikiminin olduğu ve kapsamlı ölçeklerin doldurulduğu değerlendirme, raporlama ve paylaşım seanslarıdır. Güçlü İlişki Evi’ni oluşturan kavramlar ile çok sayıda alanda doldurulan ölçeklerin sonuçları, değerlendirme seanslarında alınan kapsamlı veri, bütüncül, yordayıcı bir bilgi olarak çiftlerle paylaşılır. Çift ile üzerinde çalışılacak alanlar ile hedefleri üzerinden anlaşılır. Çalışma, çiftin gündemine yerleşmiş zorlayıcı olaylar ile kendi geçmişlerinden getirdikleri bireysel tüm zorlanmaları, çift ilişkisinin kaynakları ile ele almanın güçlendirici olacağı ilkesi üzerinden güçlü ilişki evi kuramının elemanlarına birlikte yönelerek ilerler.

İlişki durumunuzu bilmek ister misiniz?

İlişki uyumunuzu puanlamaya ne dersiniz?